ویتامین B3 یا نیاسین یکی از ویتامین‌های محلول در آب است. در واقع نیاسین واژه‌ای عمومی است که بر دو شکل ویتامین یعنی نیکوتین‌آمید و نیکوتینیک‌اسید اطلاق می‌شود. از سال 1867 (1246ش) اسیدنیکوتینیک برای شیمیدان‌ها شناخته شده بود.

در سال 1913 (1292ش) طی مطالعاتی در زمینه شناسایی علت و عامل بیماری بری‌بری (کمبود ویتامین B1)، نیاسین را از مخمر و برنج جدا کردند ولی به واسطه‌ی عدم تأثیر آن در از بین بردن علایم ناشی از کمبود تیامین در پرندگان نسبت به آن بی‌توجه ماندند.  بعدها مجدداً بیوشیمیست‌ها به شناخت فعالیت و خصوصیات آن در بدن علاقه‌مند شدند.

نیاسین ویتامینی است که مانع بروز بیماری پلاگر می‌گردد. گزارشات اولیه نشان داد که بیماران مبتلا به پلاگر نه تنها با مصرف پروتئین‌های حیوانی درمان می‌شدند، بلکه نسبت به مایع استخراجی حاصل از مخمّر هم که فاقد هر گونه پروتئین است، واکنش مثبت نشان داده و علایم بیماری در آن‌ها برطرف می‌گردد. بدین لحاظ تصور می‌شد که عامل بیماری پلاگر ویتامین B2 موجود در مخمر است. مطالعات بعدی به خصوص در حیوانات آزمایشگاهی و ایجاد بیماری پلاگر در آن‌ها از جمله سیاه شدن رنگ زبان در سگ و درمان آن توسط منابع غذایی مختلف چون جگر انجام گرفت. در نهایت اسید نیکوتینیک را از جگر استخراج و جدا نمودند. تأثیر درمانی آن در انسان مبتلا به پلاگر نیز گزارش شده است.

بیماری‌ای که به نام پلاگر در ایتالیا و مل‌دلاروسا در اسپانیا خوانده می‌شد، اولین بار در قرن هیجدهم میلادی و بیشتر در میان مردم فقیر که غذای عمده و اصلی آن‌ها را ذرت تشکیل می‌داد، توصیف شد. اگر چه شواهد موجود دلالت بر آن می‌کرد که بیماری می‌تواند با تغییر غذا معالجه شود، لیکن تا سال 1917 (1296ش) این بیماری به فقدان یک عامل غذایی نسبت داده نشد.

توأم بودن پلاگر با غذای یکنواختی که به مقدار زیادی از ذرت تشکیل شده بود منجر به این فرضیه شد که پلاگر به وسیله یک قارچ یا یک ماده عفونی یا سمی موجود در ذرت فاسد ایجاد می‌شود. عقیده دیگر این بود که به علت بدتر شدن علایم پوستی همراه با پلاگر در اثر نور خورشید، بیماری در نتیجه مسموم شدن از نور خورشید است.

همچنین عقاید نادرست دیگری نیز در رابطه با علل این بیماری رایج بود تا اینکه، تنها در سال 1917 (1296ش)، یعنی زمانی که گولدبرگر فرضیه خود را با ایجاد پلاگر از طریق محدودیت غذایی به اثبات رسانید، پیشرفتی در کنترل این بیماری حاصل شد. او یازده داوطلب زندانی را در آمریکا تحت رژیمی قرار داد که مشابه رژیم بیماران پلاگری بود و بعد از 5 ماه در آن‌ها عوارض بارز پلاگر (ورم پوست، اسهال و افسردگی) ایجاد شد و بعد ثابت کرد که عامل این بیماری تغذیه‌ای است.

پلاگر که اول بار در ایالت نیویورک در سال 1875 (1254ش) گزارش شد، تنها بیماری کمبود ویتامینی است که تا کنون در ایالات متحده یک بیماری بومی و یک مسأله اساسی بهداشت و سلامت عمومی بوده است. شیوع آن محدود به دهکده‌های کوچک ایالت‌های جنوبی است که بیشتر غذای اهالی را ذرت، ملاس و گوشت خوک شور تشکیل می‌دهد.

در زمان حاضر پلاگر در ممالکی مانند رومانی و یوگسلاوی که ذرت مصرف می‌کنند و بعضی از قسمت‌های مصر و در نواحی هندوستان که ارزن هندی می‌خورند، مشاهده می‌شود. این حقیقت که این بیماری در آمریکای جنوبی، جایی که ذرت 80 درصد کالری را تأمین می‌کند، دیده نمی‌شود؛ مربوط به استفاده از قلیای آهکی در مواد تهیه شده از ذرت است. این مواد قلیایی به آزاد کردن نیاسین متصل شده به پروتئین در غلات کمک می‌کند.

خواص شیمیایی نیاسین

این ویتامین یکی از مقاوم‌ترین مواد در طبیعت است. نیاسین در محیط‌های اسیدی، قلیایی، حرارت، نور و اکسیژن هوا مقاوم است و فقط مقدار مختصری در آب حل می‌شود. در یک طبخ معمولی 15 تا 25 درصد نیاسین از بین می‌رود.

فرم نیکوتین آمید آن برای موارد درمانی بهتر است چون به کار بردن مقادیر زیاد اسیدنیکوتینیک (فرم دیگر نیاسین)، که به عنوان نرم‌کننده‌ی عروق عمل می‌کند، ممکن است سبب قرمز شدن پوست شده و ایجاد حس سوزش نماید.

اعمال نیاسین در بدن

این ویتامین در تنفس سلولی دخالت دارد و در آزاد کردن انرژی از کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها دخالت دارد.

گلیکوژن، ماده کربوهیدراتی ذخیره‌ای موجود در کبد و عضلات می‌باشد و نیاسین در سنتز آن نقش دارد.

همچنین نقش مهمی در سوخت و ساز چربی‌ها در بدن ایفا می‌کند.

موارد استفاده در پزشکی

* نیاسین آمید به درمان آرتروز، روماتیسم مفصلی، دیابت وابسته به انسولین، بی‌خوابی و سردرد میگرنی کمک می‌کند.

* هر شکلی از این ویتامین می‌تواند در درمان یا پیشگیری از پلاگر استفاده شود.

* افرادی که دچار سل یا سرطان هستند، خانم‌هایی که از قرص‌های ضد حاملگی استفاده می‌کنند و اشخاصی که از کمبود پروتئین رنج می‌برند، به احتمال بیشتر دچار کمبود این ویتامین می‌شوند.

* در اسکیزوفرنی (جنونی جوانی) به کار می‌رود که البته نتیجه‌بخش نیست.

* نیاسین، در مقادیر بالا یعنی حدود 3 گرم در روز، کلسترول بد (ldl) را کاهش و کلسترول خوب (hdl) را افزایش می‌دهد.

این ویتامین اثر داروهای کاهنده‌ی کلسترول را نیز افزایش می‌دهد؛ منتها حالت گرم شدن و گرگرفتگی ایجاد می‌کند و پوست قرمز می‌شود. بایستی بدانید که در مقادیر بالاتر از 50 تا 60 میلی‌گرم در روز ممکن است عوارض گوارشی (اسهال، استفراغ، تهوع و دل درد) ایجاد کند و گاهی موجب بروز کهیر، سردرد، سرگیجه، اسپاسم برونش و درد در ناحیه قفسه سینه می‌شود. لذا چنین مقادیری تنها بایستی تحت نظر پزشک به صورت دارو مصرف شوند و استفاده خودسرانه از آن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

ویتامین ب 3 عامل ترمیم سلول مغزی   

محققان اعلام کردند: ویتامین B3 می‌تواند به ترمیم و بازسازی مغز پس از سکته کمک کند. محققان بر اساس نتایج یک پژوهش اولیه روی موش‌های آزمایشگاهی خاطرنشان کردند دوزی از ویتامین ب 3 که به نیاسین هم معروف است، می‌تواند عملکرد مغز را در بیماران مبتلا به سکته مغزی احیا کند.

مایکل چوپ  رییس علمی انستیتو نوروساینس هنری فورد  در این باره تاکید کرد: نیاسین اساساً مغز را دوباره سیم کشی می‌کند که قابلیت بسیار جالب و شگفت‌انگیزی برای استفاده در انسان‌ها دارد. نتایج این تحقیق همچنین راه را برای سایر بخش‌های پزشکی اعصاب شامل آسیب‌های مغزی همواره می‌سازد.

عوارض کمبود ویتامین B3

ویتامین‌ها برای فعل و انفعالات بدن بسیار اهمیت دارند و کمبود آن‌ها، اختلالات اختصاصی ایجاد می‌کنند و ممکن است به خاطر آن بیماری خاصی بروز کند.

لکه و زخم‌هایی که از کمبود ویتامین B3 ایجاد می‌شود به گردن کازال مشهور است؛ کازال شخصی بود که اولین بار این لکه‌ها و زخم‌ها را کشف کرد و به نام او نام‌گذاری شد.

افراد روزانه به 14 میلی‌گرم از این ویتامین نیازمند هستند. کمبود این ویتامین موجب بروز بیماری‌های التهابی پوست می‌شود و در قسمت‌هایی از پوست که در معرض آفتاب قرار می‌گیرد لکه‌ها و زخم‌های کازال بروز می‌کند. البته ویتامین B3 به نور و حرارت مقاوم است، همچنین این ویتامین به حفظ آرامش فرد کمک می‌کند و هورمون‌های درون‌ریز مهم را در بدن تولید می‌کند. کمبود شدید این ویتامین اسهال شدید و عوارض گوارشی را به دنبال دارد و اگر این کمبود ادامه پیدا کند زوال عقل ایجاد می‌شود.

پلاگر بر روی سه اندام مهم بدن شامل دستگاه گوارش، پوست و اعصاب اثر می‌گذارد.

* عوارض پوستی شامل تورم، التهاب، ناراحتی، خشونت پوست، تاول و تغییر رنگ پوست می‌باشند که سه مشخصه اصلی دارند: علایم قرینه هستند، عارضه آن قدر شدید است که مرز مشخصی بین قسمت مبتلا و غیر مبتلا وجود دارد و این که در تابستان به علت تابش بیشتر آفتاب عوارض شدیدتر است. عارضه گردن بند پلاگر، یک طوق ملتهب و قطور و کبود است که تمام گردن را در بر می‌گیرد.

* عوارض گوارشی شامل بی‌اشتهایی، التهاب و ناراحتی زبان، کاهش اسید معده و در نتیجه بروز عفونت‌های مکرر گوارشی، تهوع، دل درد، التهاب و ورم روده می‌باشد. بارزترین علامت گوارشی، اسهال شدید است.

* عوارض عصبی شامل حساسیت، سردرد و بی‌خوابی در مراحل اولیه ایجاد می‌شود و به زودی به دنبال آن علایم ذهنی و روحی شدیدتری مانند فراموشی، اوهام و بالاخره یک افسردگی شدید که تقریباً مقدمه مرگ است، ظاهر می‌شود.

منابع ویتامین B3

بدن شما ویتامین ب3 را از پروتئین به دست می‌آورد بنابراین اگر در رژیم غذایی پروتئین کافی وجود داشته باشد، این ویتامین، کافی به بدن شما می‌رسد.

بهترین منابع ویتامین ب3 غذاهایی است که غنی از پروتئین باشد مانند: گوشت بدون چربی، مرغ، ماهی، تخم مرغ، لوبیای خشک پخته شده و نخود، کبد، شیر کم چربی یا بدون چربی و پنیر، سویا و آجیل.

منابع دیگر خوب برای این ویتامین شامل مخمر آبجو، سبوس گندم و حبوبات، غلات (به جز ذرت)، قارچ و سبزیجات تازه است.

ویتامین ب3 در اثر پختن در آب از بین می‌رود. بنابراین تا حد امکان از جوشاندن، پختن و فریز کردن سبزیجات خودداری کنید.

هر 100 گرم ماهی 7/11 میلی‌گرم،

یک لیوان آرد گندم 4/7 میلی‌گرم،

100 گرم قارچ خام 4/1 میلی‌گرم،

نصف لیوان ذرت پخته 3/1 میلی‌گرم،

100 گرم هویج خام 700 میلی‌گرم

و یک لیوان شیر خام دو درصد چربی 2 میلی‌گرم ویتامین B3 دارد.

فرآوری: مریم مرادیان نیری

بخش تغذیه و آشپزی تبیان

باتشکر 

اعمال ویتامین B2 در بدن

این ماده بخشی از آنزیمها را در بدن تشکیل می دهد و به آنها کمک می کند تا در نهایت از مواد مغذی انرژی زا خصوصا کربوهیدراتها، انرژی خارج شده و به مصرف بدن برسد. همچنین این ویتامین در متابولیسم (سوخت و ساز) چربیها و پروتئینها نیز دخالت دارد. در ضمن ریبوفلاوین جهت فعال نمودن ویتامین 6Bکه در قسمتهای بعدی با آن آشنا خواهید شد، نقش مؤثری دارد. این ویتامین علاوه بر 6B، ویتامین دیگری به نام اسیدفولیک را در بدن فعال نموده و به کمک آن در تکثیر سلولهای بدن نقش دارد.

سایر اعمالی که می توان به آن نسبت داد تولید برخی هورمونها در غدد فوق کلیوی، تشکیل گلبولهای قرمز خون در مغز استخوان، ساختن ماده ذخیره ای کبد و عضلات به نام گلیکوژن از قند، سوختن چربیها و اثر بر روی غده تیروئید می باشد.جالب است بدانید که افراد دچار گواتر و کم کاری تیروئید، نیاز بیشتری به ویتامین2B دارند.

جذب 2B در مواقعی که همراه با غذا مصرف می شود، بیش از زمانی است که به تنهایی مصرف می شود (60 درصد در مقایسه با 40 درصد). جذب در اشخاص مسن تر بیشتر از جوانهاست. این ویتامین تا حدودی در کبد ذخیره می شود ولی مقدار آن حتی با مصرف زیادتر از حد معینی بیشتر نخواهد شد. بالعکس در صورت کمبود، ذخیره کبد به پایین تر از 50 درصد سطوح اشباع نخواهد رسید. به نظر می آید که وجود هورمون تیروئید، سبب تحریک در جذب و ذخیره ریبوفلاوین می گردد.

کمبود B2 و علایم آن

علایم بیماری ناشی از فقدان 2 Bرا بعد از آنکه افراد را به مدت چهار ماه تحت رژیم غذایی حاوی 5/0 میلی گرم در روز ریبوفلاوین قرار دادند، مشاهده نمودند که عبارتند از:

ـ خشکی و ترک خوردگی گوشه لبها

ـ خشکی، تورم و التهاب لبها

ـ خشکی و تراکم چربی پوست در چینهای بینی

ـ ایجاد جوشهای خاکستری روی پوست

ـ اشکال در بینایی و قرمزی چشم

ـ ترس از نور

علایم بیماری فوق بعد از دریافت 2Bمحو می گردد و این خود نشانه بارز علایم مختص کمبود این ویتامین است. هنگام مطالعه بیماری پلاگر در بین آمریکاییهای مقیم جنوب به علایمی در چشم برخورد کردند که نظیر آن را در حیوان آزمایشگاهی در اثر کمبود 2B گزارش کرده بودند.بنابراین دریافتند که بیماری پلاگر (ناشی از کمبود ویتامین نیاسین) می تواند در اثر کمبود 2B نیز بروز نماید. در مجموع کمبود2B معمولاً به همراه فقدان سایر ویتامینهای گروه  Bرخ می دهد. علایم کمبود ممکن است ناشی از نتایج ثانویه فقدان سایر مواد مغذی باشد و یا ممکن است به دنبال دوران شدید محرومیت غذایی یا مصرف رژیمهای غذایی ناقص از نظر پروتئین حیوانی و سبزیجات برگی بروز نماید.

مطالعه ای که بر روی وضع 2B در 431نفر دانش آموز انجام شده نشان داده است که تقریبا 16 درصد دختران و 6 درصد پسران دچار کمبود ویتامین بوده و این کمبود با تجویز روزانه 5/0 میلی گرم 2B به مدت یک هفته از بین رفته است. در کمبود شدید ریبوفلاوین که در شش مرد بزرگسال به طور آزمایشی انجام شد سبب ایجاد افسردگی، هیستری، کاهش قدرت مشت کردن دست و شخصیت متمایل به مالیخولیایی در آنها گردید.

در کمبود 2B در صورتی که بارداری رخ دهد با نقایص مادرزادی مانند لب شکری و آب مروارید همراه است. در آزمایشاتی که بر روی حیوانات انجام شده است این اثرات صریحا نشان داده شده اما برقراری چنین ارتباطی در حاملگی انسان بسیار مشکل به نظر می رسد.

از نظر اهمیتی که 2B در تنفس سلولی دارد، قدری عجیب به نظر می رسد که علایم ناشی از کمبود آن زندگی شخص را به خطر نیانداخته و نسبتا ناچیز باشد. البته مواردی هم گزارش شده است که در بعضی جوامع حتی بعد از ماهها دریافت کم 2Bافراد به زندگی خود ادامه داده و علایم بالینی چندان وسیعی ظاهر نمی گردد و این خود از اسراری است که تاکنون فاش نشده است.

از عواملی که سبب افزایش دفع ادراری2 Bمی شوند می توان گرسنگی، گرمای شدید، استرس و فشارهای روحی، فعالیت بدنی شدید، دیابت و بیماریهایی که منجر به تحلیل ماهیچه ها می شوند را نام برد.

نیاز به ویتامین B2

مطالعات درازمدت نشان می دهند که نیاز افراد سالم و بالغ حداقل 2/1 میلی گرم در روز می باشد. این نیاز در طول دوران بارداری و شیردهی جهت تأمین نیازهای ساخت بافتها و ترشح 2B در شیر مادر، افزایش می یابد. به طوری که یک خانم باردار 6/1 و یک خانم شیرده به ترتیب در 6ماه اول و دوم شیردهی، 8/1 و 7/1میلی گرم 2B نیاز دارد. حداکثر نیاز به 2Bدر طول دوران زندگی در پسرها به میزان8/1 میلی گرم در سنین 18 ـ 15 سالگی و در دخترها در سنین 11 سال تا 50 سالگی به میزان 3/1 میلی گرم 2B می باشد.

تاکنون مسمومیتی از مصرف زیاد 2Bمشاهده نشده است. ولی همان طور که می دانید بهترین و طبیعی ترین راه دریافت ویتامینهای مورد نیاز بدن، مواد غذایی طبیعی هستند، نه قرصها و مکملهای ویتامینی، مگر به تجویز پزشک.

گرچه 2B از این نظر که به وسیله ورزش نیاز به افزایش ندارد، با تیامین متفاوت است ولی برخی شواهد بر نیاز زیاد هنگام فعالیت فیزیکی خصوصا برای دونده های ماراتن تأکید دارند.

چه بخوریم تا به کمبود B2

مبتلا نشویم؟

ریبوفلاوین به مقدار زیاد در غذاهای حیوانی و گیاهی توزیع شده است. حدود60 تا 90 درصد ویتامین موجود در میوه جات و سبزیجات در موقع پختن باقی می ماند. از طرف دیگر، آسیاب کردن غلات سبب از بین رفتن 60 درصد ریبوفلاوین می شود.

چون رنگ زرد ریبوفلاوین ممکن است سبب قابل قبول نبودن محصولات غنی شده گردد، اغلب از آن در غنی کردن غلات مانند برنج استفاده نمی شود، ولی به آرد و گندم در میزانی بیشتر از آنچه در محصولات تهیه شده از گندم وجود دارد، اضافه می شود. البته در ایران مواد غذایی با2B غنی نمی شوند. شیر سهم بسزایی در رساندن این ویتامین به بدن دارد و مصرف یک لیتر آن تمام مقادیر توصیه شده برای تمام سنین و 2 فنجان آن مقدار کافی برای حداقل مورد نیاز را تأمین می کند. در پنیر، 41مقدار 2B شیری که از آن ساخته شده، باقی می ماند.

غلات بعد از جوانه زدن دارای ریبوفلاوین کمی هستند. از منابع طبیعی قابل ملاحظه 2B، مایع استخراجی از مخمر و گوشت می باشد. «Neera» شیره درخت خرما که در هندوستان مصرف می شود حاوی 2B زیاد است و در فصلی که در دسترس است کمک بسیاری به سلامت پوست و موی افراد می کند. مدارکی موجود است که نشان می دهد 2B توسط باکتریهای دستگاه گوارش ساخته می شود، ولی مقدار بسیار کمی از آن جذب می شود.

رژیم غذایی حاوی مقدار زیادی سلولز(موجود در دیواره سلولی گیاهان) و لاکتوز(قندشیر) سنتز 2 Bدر روده را تحریک می کند، در حالی که چربی و پروتئین در این مورد اثر ممانعتی دارند. بهترین منابع غذایی 2B شیر، پنیر چدار و پنیر محلی می باشد. گوشتهای اندامها مثل جگر، دل، قلوه و سایر گوشتهای بدون چربی، تخم مرغ و سبزیجات برگدار مثل اسفناج منابع غذایی مهمی هستند.

باتشکر

 ویتامینها و املاح

دوستان عزیز، در مطالب گذشته در مورد ، گروه ویتامینهای محلول در چربی توضیحاتی داده شد وشما  با خواص آنها آشنا شدید . خانواده دیگر ویتامینها،گروه ویتامینهای محلول در آب است .

این ویتامینها که شامل گروه ویتامینهایB و ویتامینC است دارای خواص متفاوتی از گروه قبلی است . از خصوصیات عمومی آنها این است * که چون در آب محلول هستند، * راحت تر جذب می شوند ، * در بدن ذخیره نمی شوند مگر به میزان کم و * در اعمال بسیار حیاتی بدن نقش اساسی دارند به صورتی که فقدان بیش از حد تعدادی از آنها به مرگ فرد می انجامد. * این گروه نسبت به گروه محلول در چربی حساس تر هستند و در اثر عواملی چون حرارت، مواد شیمیایی و ... سریعتر از بین می روند .

شاید نام بسیاری از اعضاء خانوادهB مثلB12 , B6 , B2 , B1 را شنیده باشید . این ویتامینها در بسیاری از مواد غذایی یافت می شوند . لیکن چون در بدن ذخیره نمی شوند و میزان آنها در بدن به سرعت کاهش می یابد ، باید همیشه مراقب باشیم تا با مصرف مواد غذایی غنی به تجدید آنها در بدن بپردازیم تا دچار کمبود این ویتامین ها نشویم .

حتما ویتامین Cمعروف را هم می شناسید ، دلیل شهرت این ویتامین تأثیرات بسیار مفیدی است که از آن دیده شده  که  ما در مطلب خاص ویتامین به شرح آن خواهیم پرداخت .

" ویتامینB1 "

اولین ویتامینی که از این گروه ویتامینها کشف شد، ویتامینB1 بود که نام دیگر آن تیامین است . این ویتامین تأثیرات بسیار مهمی در سوختن قندها دربدن و عملکرد اعصاب دارد .

·ویتامین B1 از راه  روده جذب خون می شود ،  تغییراتی بر روی آن صورت می گیرد و آماده استفاده بافتها می گردد . یکی از موادی که در جذب آن اختلال ایجاد می کند ، الکل است که مصرف زیاد آن موجب کمبود ویتامین B1می شود . این ویتامین در بدن ذخیره  نمی شود ، از اینرو باید توجه کنیم تا با مصرف درست از کمبود آن جلوگیری نماییم  .

·عملکرد آن در اندامها، فعال کردن آنزیمهای لازم برای سوختن قند در بدن است ، اگر نام چرخه کربس را شنیده باشید ، این ویتامین نقش اساسی در ادامه عملکرد چرخه دارد . نقش مهم دیگر آن در اعصاب است ، ما برای انجام هر حرکت و یا درک احساس از محیط نیاز داریم پیامهای عصبی از مغز به اعصاب بدن و بالعکس منتقل شوند ،  ویتامین B1 در انتقال پیامهای عصبی نقش مهمی دارد .

·در صورتیکه مصرف این ویتامین کمتر از حد مورد نیاز بدن باشد در ابتدا فرد بی اشتها می شود و وزنش کاهش می یابد . کمبود شدید ویتامینB1سبب ابتلای فرد به بیماریبری بری می شود  که حالت وخیم آن به مرگ فرد می انجامد. به دلیل نقشB1 در سوخت قند و تولید انرژی ، هنگام کمبود آن فرد ناتوان شده و گاهی اِدم یا ورم اندامها در فرد به وجود می آید و به دلیل نقشB1 در اعصاب در صورت کمبود آن ، اعصاب تحلیل می روند خصوصاً اعصاب پا، گز گز کردن پاها که شکایت بسیاری از افراد است می تواند ناشی از کمبود B1 باشد . این بیماری در کودکانی که در مرحلهاز شیر گیری هستند و مادرانشان اهمیت زیادی به غذای تکمیلی آنها نمی دهند نیز عارض می شود . میزانB1 مورد نیاز بدن یک فرد بالغ ،2/1میلی گرم در روز است .

·      اما ویتامینB1 در کدام مواد غذایی موجود است ؟

ویتامینB1 در بسیاری از غذاها مثلنانها، غلات وگوشتهاخصوصاً گوشت قرمز وجود دارد . بیشترین میزانB1 درمخمر ،جگرو سبوس غلات ( گندم، جو و برنج) است .

سبوس منبع غنی B1است و با گرفتن پوست غلات برای تهیه آرد سفید قسمت اعظم B1از دست می رود . از اینرو توصیه می شود از نانهای سبوس دار مثل سنگک ، بربری و بیسکویت هایی که با آرد سبوس دار تهیه می شود استفاده کنید . حتما  در فیلمها دیده اید که ژاپنی های فقیر که غذای آنها فقط برنج سفید و ترشی است پس از مدتی دچار ناتوانی در عضلات پا و راه رفتن می شوند که این همان بیماری بری بری است . نکته دیگر اینکه حرارت، ویتامین B1را از بین می برد . اگر از جگر غذایی تهیه می کنید  ، بهتر است آنرا قبل از پخت در فریزر قرار ندهید و برای پخت از حرارت بالا استفاده نکنید . بهتراست بدانید ، مصرف ماءالشعیر و یا جوانه گندم نیزمیزان زیادیB1 به بدن ما می رساند

اثرات ویتامین‌C روی پوست

ويتامين‌ها از مهمترين تركيبات شيميايى هستند كه بدن براى فعاليت روزانه خود به آنها نيازمند است. بدن انسان توانايى ساخت ويتامين‌ها را ندارد. به همين علت اين تركيبات شيميايى كه نقش بزرگى در ساختمان وعملكرد درونى بدن بر عهده دارند بايد به ميزان كافى و مداوم از طريق خوراك روزانه تامين شوند‌، زيرا بسيارى از فعاليت‌هاى حياتى بدن تنها با حضور ويتامين‌ها ميسر است.
به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، ويتامين‌ها به انواع مختلفى تقسيم مى‌شوند و هر كدام از آنها وظايف مخصوص به خود را بر عهده دارد. از ميان آنها مى‌توان به «ويتامين آ» اشاره كرد.
«ويتامين آ» تركيبى است كه در ساختمان پوست، موها، چشم، دندان و لثه حضور دارد. حضور اين ويتامين سبب عملكرد صحيح و حفظ سلامت اين اعضا مى‌شود. «ويتامين آ» در سنين رشد در استخوان سازى شركت مي‌كند به همين علت كودكان در حال رشد، خانمهاى باردار يا شيرده نياز بيشترى به «ويتامين آ» دارند.
«ويتامين آ» تركيبى است كه در تمام گياهان سبز خوراكى مثل اسفناج وهمين‌طور كلم، هويج و گوجه فرنگى يافت مي‌شود. كره، شير و زرده‌ تخم‌مرغ نيز سرشار از «ويتامين آ» هستند.
«ويتامين آ» موجود در منابع حيوانى مانند شير و زرده تخم‌مرغ به سرعت جذب بدن مى‌شود. اما منابع گياهى مانند اسفناج در واقع حاوى پيش‌ساز «ويتامين آ» هستند كه پس از ورود به بدن ابتدا به كبد مى‌رود و پس از اندكى تغيير، تبديل به تركيب «ويتامين آ» تبديل مي‌شود كه بدن توانايى جذب آن را دارد.
«ويتامين آ» در پوست به رشد، ترميم و بازسازى اين بافت كمك مى‌كند. اين ويتامين اشعه زيانبخش نور خورشيد را به خود جذب مى‌كند و مانع آسيب‌ديدن سلولهاى پوست مى‌شود، همچنين مقاومت اين سلولها را در برابر آلاينده‌هاى محيطى مانند دود و منواكسيد كربن افزايش مى‌دهد. «ويتامين آ» در ساخت كلاژن پوست شركت مى‌كند.
كلاژن تركيبى است كه حضور آن سبب استحكام پوست مي‌شود. ساخت كلاژن با بالا رفتن سن به طور طبيعى كاهش مى‌يايد و اين مسئله سبب افتادگى و ايجاد چين و چروك در سطح پوست مى‌شود. به همين علت «ويتامين آ» تركيب جادويى است كه در كرم‌هاى گرانقيمت زيبايى پوست و تركيبات جلوگيرى كننده از پيرى و افتادگى پوست به كار مى‌رود.
«ويتامين آ» همچنين نقش مهمى در سيستم بينايى بر عهده دارد. عملكرد صحيح بينايى در محيطهاى كم نور و تاريك نيازمند حضور تركيب اين ويتامين است. كمبود «ويتامين آ» منجر به ضعف بينايى در تاريكى يا مشكل شب كورى مي‌شود. خشكى چشم، خشكى پوست و ريزش‌ شديد موها نيز از پيامدهاى كمبود «ويتامين آ» است. مصرف برخى داروها مانند آنتى بيوتيك‌ها جذب بسيارى از ويتامين‌ها از جمله «ويتامين آ» را كاهش مى‌دهد.
«ويتامين آ» از جمله ويتامين‌هاى است كه توسط بدن و در بافت كبد ذخيره مى‌شوند. به همين علت نه تنها كمبود، بلكه مصرف بيش از حد اين ويتامين براى بدن مضر است و سبب مسموميت مى‌شود.
مسموميت «ويتامين آ» با سردرد تهوع و سرگيجه همراه است كه علت آن به هم ريختن تعادل اعصاب مركزى يا همان مغز و نخاع است. اين مسموميت گاه منجر به ريزش ناگهانى مو نيز مى‌شود.
«ويتامين آ» در تركيب با ويتامين سى سيستم ايمنى بدن راتقويت مى‌كند و مصرف روزانه اين دو ويتامين ريسك بيماريهاى مانند سرطان را به طور محسوسى كاهش مى‌دهد.
براى تأمين «ويتامين آ» مورد نياز بدن مى‌توان از كپسولها يا قرص‌هاى «ويتامين آ» به عنوان مكمل‌هاى غذايى استفاده كرد.

شما با خواندن فواید نوشیدن آب در زیر شگفت زده خواهید شد.

• کاهش وزن نوشیدن آب کمک می کند که وزن بدن کاهش یابد چرا که ترکیبات جانبی ناشی از چربی ها را می شوید. نوشیدن آب اشتها را کم می کند و میل شما برای خوردن را متوقف می نماید. پس کمتر می نوشید. علاوه بر این، آب کالری صفر دارد.

• درمان طبیعی سر درد به از بین بردن سر درد و دردهای پشت بر اثر کم شدن آب بدن، کمک می کند. دلیل اصلی سر درد هم همان از دست دادن آب بدن می باشد.

• جوانتر خواهید بود پوستی شاداب خواهید داشت. زمانی که پوست شما آب دار باشد، شما جوانتر به نظر خواهید رسید. آب کمک می کند که بافت های پوست مجددا ساخته شوند، پوست مرطوب شود و الاستیسیته آن افزایش یابد.

• بازدهی در محیط کار افزایش می یابد. حجم زیادی از مغز شما از آب تشکیل شده است. علاوه بر اینکه خوردن آب باعث می شود که شما بهتر فکر کنید، باعث می شود که هوشیارتر باشید و بهتر تمرکز کنید.

• فعالیت بدنیتان را افزایش می دهد. نوشیدن آب دمای بدنتان را تنظیم می کند شما احساس انرژی بیشتری می کنید، زمانی که در حال نرمش هستید و همچنین تغذیه عضلاتتان بهتر می شود.

• کمک کردن در هضم غذا و جلوگیری از یبوست. خوردن آب به دلیل بالا بردن متابولیسم بدن در هضم غذا کمک می کند. فیبر و آب دست به دست هم داده و حرکت روده شما را راحتتر می کند.

• رگ به رگ شدن و گرفتگی عضلات کمتر می شود. آب رسانی مناسب به بدن باعث می شود که مفاصل و عضله های شما روغن کاری شود و شما گرفتگی و رگ به رگ شدن کمتری پیدا می کند.

• کمتر مریض می شوید و احساس سلامت می کنید. نوشیدن مقادیر زیادی آب باعث می شود در مقابل آنفولانزا مقاومت کنید و سایر امراضی مثل سنگ کلیه یا سکته قلبی به دور باشید. از لیمو و آب برای درمان بیماری های تنفسی و مشکلات روده ای، روماتیسم، دردهای آرتروز و ... استفاده می شود همچنین از فواید دیگر آب می توان به افزایش ایمنی بدن اشاره کرد.

• از بین بردن خستگی. آبی که وارد بدن می شود، باعث می شود که مواد سمی و مواد زائد از بدن شسته شود و از بدن خارج گردد. اگر بدن شما دچار کمبود آب شود، قلب شما، بطور مثال، باید خیلی سخت کار کند تا بتواند به همه سلولهای بدن اکسیژن رسانی کند، پس کلیه ارگان های حیاتی بدن شما خسته خواهند شد و در نهایت شما نیز خسته می شوید.

• حوصله خوب. زمانی که بدنتان احساس خوبی داشته باشد روح شما نیز احساس خوبی پیدا می کند.

• کاهش احتمال سرطان. در رابطه با سیستم هضم، برخی تحقیقات نشان داده که نوشیدن مقادیر زیادی آب، خطر ابتلا به سرطان مثانه و روده بزرگ را کاهش می دهد. آب تمرکز سلول های سرطان زا را در اوره کم می کند و آن هم به دلیل رقیق کردن اوره است. لذا زمان تماس اوره با پوشش مثانه کاهش می یابد. منبع :farya.com

باتشکر

اگر شما تصمیم دارید كه فرزندتان نواختن یك ساز را یاد بگیرد، نیازی نیست  كه تا 8-7 سالگی او صبر كنید و آنگاه او را به كلاس بفرستید؛ مغز كودكان همیشه آماده دریافت اطلاعات جدید است.

ابتدای امر سؤالی را كه در ذهن بسیاری از شماست مطرح می‌كنیم.

در سال‌های اخیر پژوهشگران ثابت كرده‌اند كه موسیقی نقش مهمی در زندگی انسان‌ها دارد ولی آیا این قدرت را نیز دارد كه بر ذهن انسان‌ها اثر بگذارد؟

تجربه ثابت كرده كه موسیقی می‌تواند تمام وجود یك فرد را به تلاطم درآورد. برخی از موسیقی‌ها به شما آرامش می‌بخشند و برخی شما را عصبی و تهاجمی می‌كنند. به‌نظر شما، موسیقی چگونه می‌تواند این اثر را بر درون بگذارد؟

در دنیای امروز، از موسیقی برای تاثیر‌گذاری بر امور مختلف استفاده می‌شود؛ به‌طور مثال موسیقی در زمینه پزشكی به‌عنوان   نوعی درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. امروزه موسیقی در تسریع امر شفابخشی، كاهش فشار خون، درمان كودكان بیش‌فعال، بیماری‌های روحی، افسردگی به‌ویژه افسردگی پس از زایمان، كاهش اضطراب و استرس، درمان بی‌خوابی، رشد بهتر نوزادان نارس و... به كار برده می‌شود.

جولیوس پرتنوی، پژوهشگر مطرح موسیقی طی تحقیقات زیادی دریافت كه موسیقی قادر است بر سرعت سوخت‌و‌ساز بدن، كاهش یا افزایش فشار خون، سطح انرژی بدن، سیستم گوارشی و... (بسته به نوع موسیقی‌ای كه پخش می‌شود) اثر مثبت یا منفی بگذارد. مثلا موسیقی‌های ملایم مانند موسیقی كلاسیك اثربخشی بهتری روی بدن دارند و باعث افزایش آندروفین در بدن می‌شوند. همچنین 30‌دقیقه گوش‌دادن به موسیقی‌ اثری معادل یك دوز قرص والیوم دارد.

بد نیست بدانید كه با گوش‌دادن به موسیقی، هر دو نیمكره مغز (نیمكره‌های چپ و راست) درگیر فعالیت‌های ذهنی می‌شوند. البته منظور ما از موسیقی فقط خواندن شعر نیست بلكه ساز زدن، ملودی، تُن، انواع صدا‌ها، آكورد و ریتم را نیز شامل می‌شود

تاثیر موسیقی بر افزایش حافظه و تمركز

موسیقی از طریق تحریك فرد برای دقت بیشتر نسبت به نوع صدا‌، ریتم، ملودی، آهنگ، جهت صدا و... در افزایش حافظه و تمركز مؤثر است؛ به همین دلیل، اغلب دانش‌آموزانی كه به نوعی با موسیقی در ارتباط هستند در مدرسه و دانشگاه موفق‌تر هستند.

امروزه ثابت شده كه حافظه می‌تواند از طریق موسیقی تقویت شود و افرادی كه از كودكی در معرض آموزش و بازی‌های موسیقایی بوده‌اند‌، حافظه بسیار بهتری دارند. ریتم، ملودی، هارمونی و... جزو عواملی هستند كه موجب تقویت حافظه می‌شوند. در آزمایشی كه در دانشگاه هنگ‌كنگ‌ انجام شد، ۴۵‌نوازنده اركستر بین سنین ۶ تا ۱۵‌سال از لحاظ قدرت حافظه و به‌خاطر‌سپردن كلمات، مورد بررسی قرار گرفتند.

پژوهشگران دریافتند كه كودكان نوازنده نسبت به هم‌سن‌و‌‌سالان غیرنوازنده خود به‌مراتب كلمات بیشتری را حفظ می‌كنند. پس از یك‌سال آزمایش دیگری از این گروه گرفته و مشخص شد كه حافظه كودكانی كه هنوز نوازنده اركستر هستند نسبت به سال گذشته توانمند‌تر شده‌، درحالی‌كه حافظه كسانی كه از اركستر جدا شده‌اند‌، در همان سطح باقی مانده است. همچنین موسیقی كمك به درك و انتقال بهتر مفاهیم به افراد می‌كند كه از اركان مهم موفقیت در زندگی است.

برخی از مناطق مغز كه در هنگام گوش‌كردن به موسیقی یا بازی‌های موسیقایی، فعال می‌شوند در 2 گروه:

1-كسانی كه با موسیقی به‌صورت حرفه‌ای - چه نواختن و چه شنیدن- در ارتباطند

2- افرادی كه با موسیقی آشنایی ندارند در جدول زیر مشخص است.

اما متأسفانه برخی موسیقی‌ها به‌طور عكس عمل كرده و حتی باعث بیماری می‌شوند. استفاده از موسیقی‌های نامناسب همانند وارد‌كردن زهر به بدن است. دانشمندان در این زمینه، آزمایشی را روی تعدادی از گیاهان انجام دادند. تعدادی گیاه از یك نوع و در شرایط آب‌و‌هوایی یكسان، به 2 گروه تقسیم شدند. برای گروهی از آنها، موسیقی راك را با صدای بلند پخش كردند و دیدند كه پس از مدتی گیاهان پژمردند و تعدادی نیز خشك شدند و برای گیاهان گروه دوم، موسیقی كلاسیك ملایم پخش كردند و شاهد رشد سریع‌تر آنها بودند.

موسیقی، عنصر بسیار قدرتمندی است كه همانند یك داروی شفابخش عمل می‌كند و حتی ممكن است شما به آن معتاد نیز بشوید. دیوید تیم، نویسنده كتاب «راز تاثیر‌گذاری موسیقی» در مقدمه كتاب خود می‌نویسد: موسیقی بیش از یك زبان است. در واقع موسیقی رب‌النوع زبان‌هاست.

در واقع موسیقی در میان تمام هنر‌ها منحصر به فرد است زیرا به‌طور قدرتمندانه‌ای روی سطح هوشیاری افراد اثر می‌گذارد. اگر شما به شیوه‌‌ای صحیح موسیقی را وارد زندگی خود كنید، می‌توانید تا سالیان سال از اثرات مثبت آن روی خود و فرزندانتان بهره گیرید اما فراموش نكنید، به همان اندازه كه موسیقی می‌تواند تاثیرات خوب بگذارد‌، قادر است زیان‌بخش نیز باشد.

چه می‌توان كرد؟

والدین و مربیان می‌توانند از همان دوران كودكی علاقه به موسیقی را در كودك ایجاد كنند. برای این كار چند مورد پیشنهاد می‌شود.

1 - موسیقی برای نوزاد

برای كودكتان منتخبی از سبك‌های مختلف موسیقی را پخش كنید و اگر‌ سازی‌ می‌نوازید، اجازه دهید در بخشی از زمان تمرینتان، او نیز نزدیك شما باشد. البته مراقب باشید كه شدت صدا، متوسط باشد زیرا صدا‌های بلند به شنوایی كودك آسیب می‌رساند.

2 – خواندن برای نوزاد

این مهم نیست كه شما چقدر در خواندن تبحر دارید؛ شنیدن صدای شما باعث می‌شود كه  كودكتان بهتر با كلمات و زبان مادری خود آشنا شود. نوزادان، عاشق ریتم و ملودی هستند. آنها توانایی این را دارند كه یك ملودی خاص را از بین چند ملودی كه می‌شنوند، تشخیص دهند.

3 – خواندن با كودك

هنگامی كه بچه‌ها بزرگ می‌شوند، از آوازخواندن لذت بیشتری می‌برند. كنار هم قرار دادن كلمات یك آهنگ در حقیقت به مغز كودك كمك می‌كند تا سریع‌تر یاد بگیرد و برای مدت طولانی‌تری آن را در خود جا دهد (تقویت حافظه)؛. به همین دلیل‌، اكثر ما آهنگ‌هایی را كه در كودكی شنیده یا خوانده‌ایم به خاطر داریم حتی اگر سال‌ها از خواندن یا شنیدن آنها گذشته باشد.

4 - یادگیری موسیقی(ساز - آواز)

اگر شما تصمیم دارید كه فرزندتان نواختن یك ساز را یاد بگیرد، نیازی نیست كه تا 8-7 سالگی او صبر كنید و آنگاه او را به كلاس بفرستید؛ مغز كودكان همیشه آماده دریافت اطلاعات جدید است. آنها آمادگی یادگیری موسیقی از سنین كم را دارند. بسیاری از كودكان 4 یا 5 ساله، عاشق ساختن یك آهنگ، خواندن و نواختن ساز‌های ساده هستند و شروع این كار در زمانی كه آنها سن چندانی ندارند، كمك می‌كند تا موسیقی به جزء لاینفك زندگی آنها در تمام عمر بدل شود.

موسیقی به‌عنوان یك بخش مهم از زندگی كمك می‌كند تا مهارت‌های خلاقانه و گروهی در فرزندتان پرورش یابد و در آینده‌ای نزدیك، او به فردی كامل از نظر اعتماد به نفس، اراده، اجتماعی بودن و... تبدیل شود.

 باتشکر

استان خراسان رضوی بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی جمهوری اسلامی ایران است که بناهای آرامگاهی بیش ترین و مهم ترین چشم انداز معماری این منطقه را تشکیل می دهند.

مجموعه های آرامگاهی، بناهايی هستند كه طی ساليان طولانی بر روی مدفن و مزار شخصيت‌های مذهبی و محبوب شكل گرفته‌اند و معمولاً شامل بنای حرم، ‌مساجد، مدارس،‌ كتاب خانه‌ها، كاروان سراها، آب انبارها، خانقاه‌ها و فضاهايی از اين قبيل می شوند.
گسترش چنين مجموعه‌هايی، با گسترش مذهب، اعتبار و احترام صاحب مدفن و ارزش هنری و معماری بناهای ساخته شده ارتباط مستقیمی دارد.
برخی از مجموعه‌های آرامگاهی (مانند آستان قدس رضوی) در شكل گيری و پيدايش شهرها، نقش اساسی و مهمی ايفا كرده‌اند و به مركز فعاليت‌های مختلف مذهبی، سياسی،‌ اقتصادی و غيره تبديل شده‌اند.

مجموعه ی آستان قدس رضوی یکی از با شکوه ترین بناهای آرامگاهی سراسر جهان اسلام است که وجود مبارک حضرت امام رضا(ع) را در برگرفته و سبب شده استان خراسان رضوی به بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی ایران تبدیل شود.

مجموعه ی آستان قدس رضوی که خود به تنهایی جاذبه ی معماری کم نظیری به شمار می رود، همراه با سایر بناها و آثار معماری این سرزمین؛ سبب شده اند که استان خراسان رضوی علاوه بر جاذبه های معنوی از نظر جاذبه های معماری و تاریخی نیز دارای اهمیت زیادی باشد.

صحن‌های مجموعه ی آستان قدس رضوی دارای پنج صحن؛ عتيق(انقلاب)، جديد(آزادی)، امام خمينی (موزه)، جمهوری اسلامی و قدس است كه دو صحن آخری نوساز هستند.

هر یک از صحن های مجموعه ی مقدس آستان قدس رضوی شاهکارهایی از معماران مختلف ایرانی را به نمایش می گذارند.
از جمله آثار ارزشمند داخل حرم رضوی، سه محراب با شكوه مربوط به قرن های هفتم هجری است كه بر روی دو محراب، ‌كتيبه‌هايی به خط كوفی و بر سومی، كتيبه‌هايی به خط كوفی و ثلث و به رنگ لاجوردی بر زمينه سفيد، مشتمل بر آيات و احاديث نوشته شده است.

درب های سه گانه حرم مطهر نيز از آثار با ارزش هنری به شمار می‌آيند.
صندوق و ضريح مرقد كنونی، مربوط به دوره ی قاجار و بعد از آن است.

صحن های حرم رضوی هر یک در دوره ای تاریخی ساخته شده اند و معماری هر یک از صحن ها؛ گویای روند معماری زمانه ی خود است.

مسجد زیبا، تاریخی و مشهور گوهرشاد در جنوب حرم مطهر رضوی قرار گرفته و به سبب دارا بودن انواع تزیینان چشم گیر و غنی، از دیدنی ترین مسجد های منطقه به شمار می آید.

آرامگاه فردوسی شاعر بزرگ پارسی در سرزمین توس زيارتگاه مشتاقان ادبی است و شهر توس، شهرت و معروفيت خود را مديون آثار و شخصيت شامخ این شاعر ارجمند است.
شهر توس که به نظر می سد در اواخر دوره ساسانيان، ساخته شده و زندان و گنبد هارونیه را در بر گرفته یکی دیگر از دیدنی ترین مناطق استان خراسان رضوی به شمار می آید.

بنای کاخ خورشید در مشهد مقدس و در وسط باغ بزرگی قرار گرفته که از آثار دوره ی نادر شاه افشار است و امروزه به مکانی برای بازدید همه ی مردم تبدیل شده است.

بناهای تاریخی و معماری متعددی در مناطق مختلف استان خراسان رضوی پراکنده شده اند؛ ولی مهم ترین و بیش ترین این بناها در شهرستان مشهد قرار گرفته اند.

مجموعه ی کلات نادری مانند دره‌ای است كه توسط دو رشته كوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره ی نادرشاه افشار تعلق دارند.

كتيبه ی نادری واقع در خارج از قلعه ی نادری (دربند نفتی) به زبان تركی و به خط نستعليق در بدنه ی كوه قرار گرفته؛ دروازه ی ورودی، دروازه ی دهچه، دروازه ی چوب بست، دروازه ی گشتانه، دروازه ی نفتی، دربند ارغون شاه، همراه با عمارت خورشيد و تخت دختر مجموعه بناهایی هستند که بر روی تپه‌ای، به امر نادرشاه ساخته شده و اكنون آثار پراكنده ای از آن ها به جای مانده که برای گردشگران جذاب و دیدنی هستد.

درفاصله ی 6 كيلومتری شهر قاين و در دامنه كوه معروف به ابوذر، آرامگاه بوذرجمهر؛ شاعر و اديب بزرگوار زمان سلطان محمود غزنوی قرار گرفته که بسيار زيبا و دلگشا بوده و از قدمتی ديرينه برخوردار است.

آتشكده بازه هور در روستای رباط سفيد تربت حيدريه واقع شده و از بناهای باستانی این منطقه به شمار می رود.

مسجد جامع رشتخوار در تربت حیدریه، مسجد مولانا در تربت جام، مسجد كوشک درقاین، مسجد جامع سنگان در خواف از دیگر بناهای تاریخی و قدیمی استان خراسان رضوی به شمار می روند.

مدرسه های زیادی نیز در کنار مسجد های متعدد استان خراسان رضوی بنا شده اند که برخی از آن ها از جمله مدرسه های دومناره گلشن، ميرزا جعفر و مدرسه نواب و مدرسه های سبزوار از ارزش های خاص معماری و تاریخی برخوردار هستند.

تپه های باستانی که برخی از باستان شناسان اکتشافات مهمی روی آن ها انجام داده اند، پل های تاریخی که در دوره های مختلف ساخته شده اند، سدهای قدیمی که برخی از آن ها هنوز مورد استفاده قرار می گیرند و بازمانده های شهرهای قدیمی بخش دیگری از جاذبه های گردشگری تاریخی و معماری استان خراسان رضوی ررا تشکیل می دهند.

آرامگاه نادرشاه بنایی است که به یادبود نادرشاه افشار در شهر مشهد ساخته شده است.

قوام‌السلطنه در اواخر عهد قاجار ( 1296 خورشيدى ) در محل يكى از مقابر ويران شده نادرى آرامگاه جديدى براى وى ساخت و استخوانهاى او را از تهران به مقبره مزبور حمل كردند.
اين بناى جديد كه در محل فعلى آرامگاه وى قرار داشت مدتى بر پا بود تا اين كه انجمن آثار ملى ايران در سال 1335 خورشيدى درصدد بر آمد آرامگاهى مناسبِ شأن نادرشاه براى وى در همان محل مقبره ساخته قوام‌السلطنه احداث نمايد.
اين كار از سال 1336 شروع شد و در سال 1342 به پايان رسيد.
مقبره كنونى نادرشاه واقع در ضلع شمال غربى چهارراه شهدا (نادرى سابق) كه پس ازبارگاه ملكوتي حضرتعلی بن موسی الرضا(ع)امام هشتم شيعيان مهم‌ترين موضع توريستى ـ تاريخى شهر مشهد تلقى ميشود، در باغى به مساحت 14400 متر مربع ساخته شده است.
مقبره شامل سكويى دوازده پله اى، محل گور، پوششى خيمه مانند بر روى قبر، سكويى مرتفع در مجاور قبر با مجسمه نادرشاه سوار بر اسب و سه تن ديگر در پى او، يك غرفه فروش كتاب و دو تالار براى موزه است.

طراح بنا مهندس سيحون بود و مجسمه ها را هنرمند فقيد ابوالحسن صديقى ساخته است.
مصالح مقبره عمدةً از سنگهاى خشن و سخت گرانيت كوهسنگى مشهد است.
بعضى از قطعات سنگ بسيار بزرگ انتخاب شده تا تداعى كننده مقبره دوم ساخته خود نادرشاه باشد.
پوشش مقبره كاملاً به مانند چادر عشايرى است، كه نادر در آن زاده و هم كشته شده است.
پوشش ديوارهاى داخلى مقبره نيز از سنگهاى مرمر اُخرايى رنگ مراغه انتخاب شده تا قتل نادرشاه در داخل چادر را تداعى نمايد.
از موقوفات كرامند نادرى كه از تصرف وقف خارج شده بود روستاى دهشك در مجاور شهر تابران توس احيا شده و در اختيار موقوفه نادرى قرار گرفته است كه احتمالاً به زودى از محل در آمد آن به بخشى از نيّات واقف بر سر قبر وى عمل خواهد شد.

مجموعه باغ و موزه آرامگاه

ساختمان جدید آرامگاه نادر شاه افشار به گزارش میراث خبر در تاریخ 12 فرودین ماه سال 1342 با حضور پهلوی دوم به همت انجمن آثار ملی در باغ نادری بازگشایی شد.

نادر شاه افشار فاتح دهلی در هنگام حیات خود دستور به ساخت آرامگاهی کوچک در بالا خیابان مشهد داد.
این آرامگاه کوچک در سال 1145 هجری قمری در مجاور چهارباغ شاهی و روبروی حرم امام ضا(ع) از خشت و گل ساخته شد.
موزه نادری در قسمت اصلی بنای یادبود آرامگاه افشار در 2 تالار به منظور معرفی آثار تاریخی این دوره شکل گرفته است .
این بنا به همت انجمن آثار ملی در سال 1342 خورشیدی توسط مهندس هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده است .
تنديس نادر شاه سوار بر اسب به همراه تني چند از سربازانش بر فراز يک حجم سنگي مرتفع توسط مجسمه ساز شهير ايراني زنده ياد استاد«ابوالحسن صديقي » ساخته شده است .

تالار شماره 1 :
اين تالار به انواع سلاح هاي دوره افشاريه ، تابلوهاي نقاشي از نادر و صحنه هاي جنگ ، وسايل سوار کاري مانند زين و برگ اسب از دوره افشاريه تا قاجاريه ، چند نسخه خطي از جمله تاريخ جهانگشاي نادري و دو شمشير متعلق به نادراختصاص دارد که روي يکي کلمه«السلطان نادر » حک شده و روي ديگراين بيت شعر طلاکوب شده است:
شاه شاهان نادر صاحب قران هست
سلطان بر سلاطين جهان اين شمشير در دشت مغان به سال 1148 هجري در روز تاجگذاري نادر از طرف ملت ايران به وي هديه شده است.

تالار شماره 2:
اين تالار در سال 1373 به مجموعه اضافه شد و در آن انواع سکه، ظروف و ديگر اشياي اهداي از دوره صفويه تا معاصر به نمايش در آمده است.
همچنین در گوشه شمالی آرامگاه نادر آرامگاه محمد تقی خان پسیان سردار خراسان قرار دارد.
 آرامگاه لقمان،

بنایی عظیم وآجری در شهرستان سرخس است.

این بنا پس از هزار سال، هنوز ابهت وصلابت خود را حفظ کرده و در میان تل‌های خاکی بخش‌های مخروبهٔ ملحقات بنا گردن فرازی می‌کند.

مقبرهٔ این عارف سرخسی در یک کیلومتری شمال شهر سرخس قرار دارد. شباهت بسیار زیادی بین این بنا و آرامگاه سلطان سنجر سلجوقی وجود دارد.

این بنا شامل گنبدی دو پوشه آجری با ایوانی بلند است همچنین نوار کمربند مانندی قسمت مدور گنبد را از ساقه و دیواره آن که بر روی قاعده کثیرالاضلاعی قرار گرفته‌است، جدا می‌کند.
در بدنه هر ضلع آن، روزنه‌ای برای روشنایی درون گنبد تعبیه شده‌است. و تزئینات گچی، گچ بری و آجرکاری آن ممتاز است.
درون طاق‌ها مزین به نقوش هندسی لوزی شکل (برجسته و گود) می‌باشد. طول وعرض خارجی بقعه به ابعاد۷۰*۱۷۰و۴۰* ۲۶متر می‌باشد.
ساختمان آن ازدو بخش مربع شکل متصل به هم تشکیل شده‌است.
ایوان ورودی بزرگ و مرتفعی درسمت شمال و آرامگاه که در وسط چهار ضلع داخلی آن طاق نماهایی ساخته شده‌است.
بقعه دارای دوطبقه و طبقه ی دوم آن غرفه داراست. طرح چهارضلعی بنادرقسمت بالا به تعدادی تربنه به طرح هشت ضلعی تبدیل شده که حجم چشمگیری رادرنمای خارجی آن بوجودآورده‌است. و گنبد کم خیزی برروی استوانه بناگردیده‌است.
نورداخل بقعه از چهارنورگیر مستطیل شکل دربدنه هشت ضلعی تامین می‌شودو طاق نماهای داخلی بنا با آجرکاری ظریف و طرحهای هندسی لوزی ساخته شده‌است.
این بنای تاریخی تحت شماره ۱۶۵ در شمار آثار تاریخی با ارزش ایران به ثبت رسیده‌است.بند نادری،

سدی آجری است در انتهای جلگه شهرستان کلات استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران.

این بند در حدود ۴ کیلومتر پایین‌تر از شهر کلات به سمت روستای نفطه و بر روی رودخانه ژرف‌رود ساخته شده‌است.

ارتفاع این بنا از کف رودخانه ۷۰ متر است به نحوی که هر قدر از کف رودخانه به طرف بالا ادامه می‌یابد بر عرض بند افزوده می‌شود.

در نما و پوشش این بند از آجرهای قرمز رنگ استفاده شده‌است.
دیوار سد دارای حالت نیم دایره و شبیه سدهای هلالی با فرورفتگی بسیار کم می‌باشد.
این بند دارای سه دهانه عمودی به فواصل مختلف می‌باشد که دو دهانه زیرین برای کاهش فشار آب و دهانه سوم که در قسمت بالا است به منظور تقسیم آب تعبیه شده‌است.
اهالی کلات این سد را یه نادرشاه افشار نسبت می‌دهند اما بعضی از محققین، ساختمان آن را از آثار الغ بیگ فرزند شاهرخ گورکانی می‌دانند. اما به نظر مهدی بامدادی در کتاب آثار تاریخی کلات و سرخس، بنای سد را مربوط به سلجوقیان و بالاخص سلطان سنجر سلجوقی می‌داندآرامگاه خواجه ربیع

مقبره خواجه ربیع بنایی باشكوه واقع در باغی وسیع و مصفا، بر كناره كشف رود و در حاشیه شمالی شهر مشهد است.

این مقبره دارای گنبدی به ارتفاع ۱۸ متر بر روی بنایی چهار ایوانی است.

گنبد بنا دو پوششه و پوشیده از كاشی‌های زیبای فیروزه‌ای و درون بنا هم مزین به نقاشی‌های طلایی رنگ است.
ربیع ابن خثیم، مشهور به خواجه ربیع، از طایفه بنیاسد و ساكن كوفه، از زمره زهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین (كسانی كه صحابه پیامبر را درك كرده‌اند) و همچنین از یاران و سرداران حضرت علی علیه‌السلام بوده است.
وی ضمن ارادت به حضرت علی علیه السلام ظاهراً از خویشان معاویة بن ابوسفیان هم بوده است، بنابراین در سال‌های پایانی خلافت حضرت علی علیه‌السلام و بروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دوری از نزاع طرفین عراق را به قصد ایران و خراسان ترك كرده است.
او در سال‌های پایانی عمر ساكن شهر نوغان (مركز ولایت توس در آن زمان) شده و بالاخره در سال ۶۳ ه ق یا به روایتی دیگر در سال ۶۱ درگذشته و در یك فرسنگی شمال نوغان دفن گردیده است.
مشهور است كه حضرت امام رضا علیه‌السلام هنگام سفر به خراسان در سال‌های ۲۰۰ تا ۲۰۳ ه ق قبر خواجه را زیارت كرده است.
شاه عباس صفوی نیز در اوایل سده یازده قمری با توصیه و مشورت شیخ بهایی دستور احداث مقبره‌ای باشكوه برای خواجه را صادر كرد.
اساس بنای فعلی مقبره خواجه ربیع همان است كه در سال‌های ۱۰۲۶ تا ۱۰۳۱ ه ق به امر شاه عباس و با سرپرستی یكی از سادات رضوی مشهد به نام «میرزا افلغ» احداث شده است.
دو كتیبه زیبا با تاریخ‌های ۱۰۲۶ و ۱۰۳۱ ه ق در داخل گنبد و ساقه خارجی آن به خط علیرضا عبّاسی سال‌های احداث و تزیین بنا را می‌نمایاند. با توجه به زمان درگذشت خواجه، وی از زمره قدیمی‌ترین رجال مدفون در پیرامون شهر كنونی مشهد است.
مدفن او طی چهارده قرن گذشته همواره محلی محترم و زیارتگاه عموم مسلمانان بوده است.
روستایی كه باغ آرامگاه خواجه در آن واقع شده «حسین آباد خواجه ربیع» نام دارد و از جمله موقوفات مزار خواجه می‌باشد.
اداره باغ و مزار خواجه ربیع در قرن اخیر بر عهده آستان قدس رضوی است، در حالی كه پیش از آن متولی خاص داشته است.
در وقف‌نامه قابل تأملی كه از مدرسه پریزاد مشهد با تاریخ ۸۲۳ ه ق باقی است، بانی آن مدرسه (پریزاد خانم) از اعقاب خواجه ربیع معرفی كرده است.
باغ خواجه ربیع یكی از قبرستان‌های مهم شهر مشهد نیز میباشد.
جد قاجارها (فتحعلی خان) نیز كه در سال ۱۱۳۹ ه ق توسط نادرقلی افشار در همان باغ كشته شده در زیر گنبد مقبره خواجه مدفون است.
 
باتشکر

به گزارش گروه خواندنی های مشرق، در طول هر سفر از شهرهای مختلف رد می شویم و گاهی اوقات بدون توجه به آثار باستانی از این شهرها عبور می کنیم. در اینجا سعی داریم تا شما را با آثار باستانی برخی از راه های شلوغ در طول عید آشنا کنیم.

استان های غربی ایران از جمله نقاطی از کشور هستند که گرشگران کمتری را به خود جذب می کنند و شاید دلیل عمده این امر نبود یک سیستم اطلاع رسانی درست باشد. از میان این استان ها می توان به کردستان، کرمانشاه، ایلام و غیره اشاره کرد.

در این بین مسیر تهران تا کرمانشاه از سمت همدان می تواند بسیار زیبا و جذاب باشد برای افرادی که قصد سفر به نقاط غربی کشور را دارند.

ساوه

شهرستان‌ ساوه‌ تا تهران ۱۴۰ كيلومتر فاصله‌ دارد و آب‌ و هواي‌ آن‌ معتدل‌ مايل‌ به‌ گرم‌ است‌. ساوه‌ يكي‌ ازشهرها و مناطق‌ باستاني‌ بازمانده‌ دوران‌ ساساني‌ است‌. ساوه‌ در روزگار پارتيان‌ با نام‌ «سواكينه‌» يكي‌ از منازل‌ مهم‌ ميانراهي‌ و در سده‌ هفتم‌ قبل‌ از ميلاد يكي‌ از دژها و منازل‌ سرزمين‌ ماد به‌ شمار مي‌رفته‌ است‌. ورود حضرت‌ معصومه‌ (س‌) به‌ ساوه‌، نخستين‌ رويدادي‌ است‌ كه‌ در تاريخ‌ اوايل‌ دوران‌ اسلامي‌ اين‌ شهر ذكر شده‌است‌. ناحيه‌ و شهر ساوه‌ در روزگار ديالمه‌ و سلجوقيان‌ پيوسته‌ مقر زمستاني‌ سلاطين‌ ديلمي‌ و سلجوقي‌ وسپاهيان‌ آنان‌ بوده‌ است‌.

امامزاده سلطان سید اسحاق

اين‌ بنا در چند صد متري‌ مسجد جامع‌ ساوه قرار دارد و شامل‌ صحن‌ و ايوان ‌بقعه‌ است‌. بناي‌ بقعه‌، برج‌ گونه‌اي‌ از آثار قرن‌ هفتم‌ ه.ق‌ است‌ كه‌ در سده‌هاي‌ بعد، واحدهايي‌ به‌ آن‌ افزوده‌ شده‌است‌.

كاشي‌ها هشت‌ گوش‌ فيروزه‌اي‌، خشتي‌ سه‌ سانتي‌ متري‌ فيروزه‌ فام‌ و كتيبه‌ موجود از زيبايي‌هاي‌ خاص‌ اين‌ بقعه‌است‌. متن‌ كتيبه‌ كاشي‌ كاري‌ به‌ خط‌ برجسته‌ ثلث‌ شامل‌ سوره‌ مباركه‌ جمعه‌ است‌ كه‌ بر روي‌ آن‌ تاريخ‌ ۶۷۶ ه. ق‌خوانده‌ مي‌شود.

 

 

مسجد قرمز

ين‌ مسجد كه‌ به‌ مسجد قرمز نيز معروف‌ است‌، در ضلع‌ شمالي‌ ميدان‌ قديمي ‌ساوه‌، قرار دارد. نام‌ قرمز از تزئينات‌ و كتيبه‌هاي‌ قرمز رنگ‌ مسجد اخذ شده‌ است‌. ساختمان‌ مسجد مشتمل‌ برگنبد ساده‌ آجري‌، يك‌ گلدسته‌، سه‌ رواق‌ و چند ايوان‌ است‌ و از آثار دوره‌ سلجوقي‌ به‌ شمار مي‌آيد. اين‌ مسجدمحرابي‌ زيبا و با ارزش‌ دارد كه‌ با چند كتيبه‌ گچبري‌ و با نقاشي‌ مقرنس‌ گچي‌ مزين‌ شده‌ است‌

 

 

کاروانسرای عبدالغفار خان باغ شیخ

در فاصله حدود 8 کیلومتری ضلع شرقی شهر ساوه و اتوبان ساوه قم در روستای باغ شیخ، کاروانسرای عبدالغفار خان قرار دارد. این کاروانسرا در سال 1200 هجری قمری به صورت مربع شکل در ابعاذ حدود 50×50 متر ساخته شده است.

 

 

دروازه ورودی کاروانسرا در ضلع شرقی بوده و در دو طرف دروازه 12 رواق ساخته شده است. ایوان ورودی از طریق هشتی بزرگی به داخل حیاط کاروانسرا مرتبط بوده و در بالای آن طبقه دومی ساخته شده که دارای بادگیر می باشد.

همدان

شهرستان‌ همدان‌ مركز استان‌ همدان‌ است‌ و در فاصله‌ ۳۳۷ كيلومتري‌ تهران واقع‌ شده‌ و آب‌ و هواي ‌كوهستاني‌ سردسيري‌ دارد. زمستان‌هاي‌ پر برف‌ و تابستان‌هاي‌ كوتاه‌ و ملايم‌ دارد. بناهاي‌ شهر همدان‌ را به‌دياآكو پادشاه‌ ماد (حدود ۷۰۰ سال‌ قبل‌ از ميلاد) نسبت‌ مي‌دهند

آرامگاه‌ اِستر و مُردخاي‌

اين‌ بنا كه‌ از سنگ‌ و آجر ساخته‌ شده‌، در مركز شهر همدان‌ قرار دارد. اين‌ محل ‌آرامگاه‌ اِستر ملكه‌ شوش‌ و بانوي‌ پادشاه‌ ايران‌، خشايار شاه‌ و مردخاي‌ عموي‌ آن‌ ملكه‌ است‌. اين‌ بنا نخستين‌ باردر حدود ۱۱ قرن‌ پيش‌ به‌ دست‌ كليميان‌ و به‌ ياد اين‌ دو شخصيت‌ ساخته‌ شده‌ است‌. احتمالاً اين‌ ساختمان‌ درقرن‌ هفتم‌ هجري‌ بر روي‌ ساختماني‌ قديمي‌تر بنا شده‌ است‌

 

 

شیر سنگی

اين‌ مجسمه‌ در پارك‌ و ميدان‌ سنگ‌ شير واقع‌ شده‌ است‌. ظاهراً اين‌ مجسمه‌ در زمان‌ اشكانيان‌ ساخته‌ شده‌ است‌. در مورد زمان‌ ساخت‌ آن‌ نظرات‌ گوناگوني‌ وجود دارد. از مادها تا پارتيان‌ را سازنده ‌آن‌ مي‌دانند، اما اين‌ نظر بيشتر مطرح‌ است‌ كه‌ اسكندر مقدوني‌ به‌ ياد سردار بزرگ‌ خود هفاسيتون‌، دستور ساخت ‌آنرا داده‌ است‌. اين‌ مجسمه‌ مورد احترام‌ مردم‌ است‌

 

 

دوزخ دره

اين‌ دره‌ از دره‌هاي‌ صخره‌اي‌ و ريزشي‌ است‌ و به‌ امام‌زاده‌ كوه‌ منتهي‌ مي‌شود. آبشار اين‌ دره‌،حدود ۱۵ متر ارتفاع‌ دارد و بسيار معروف‌ است‌. وجود بيشه‌زار و رودخانه‌ در عمق‌ دره‌هاي‌ سلسله‌ جبال‌ الوند زيبايي‌هاي‌ گردشگاهي‌ اين‌ دره‌ را دو چندان‌ كرده‌ است‌.

 

 

آبشار گنج‌نامه‌


آبشار گنج‌نامه‌ مهم‌ترين‌ آبشار استان‌ همدان‌ است‌ كه‌ در نزديكي‌ شهر همدان‌ و در انتهاي ‌تفرجگاه‌ دره‌ عباس‌ آباد قرار دارد. آب‌ اين‌ آبشار از ارتفاعي‌ حدود ۱۲ متر سرازير مي‌شود وبه‌ نام‌ آب‌ عباس‌ آبادجريان‌ مي‌يابد. آبدهي‌ متوسط‌ آن‌ ۲۰۰ ليتر در ثانيه‌ است‌ كه‌ از دره‌ زيباي‌ عباس‌ آباد و گنج‌ نامه‌ مي‌گذرد. اين‌ آبشار در كنار كتيبه‌هاي‌ باستاني‌ گنج‌نامه‌ و در مسير صعود به‌ ارتفاعات‌ كوه‌ الوند واقع‌ شده‌ است‌.

 

 

کنگاور

شهرستان‌ كنگاور در فاصله‌ ۶۱۶ كيلومتري‌ تهران واقع‌ شده‌ و آب‌ و هواي‌ معتدل‌ كوهستاني‌ دارد. كنگاوربه‌ دليل‌ همجواري‌ با معبد باستاني‌ آناهيتا، از شهرهاي‌ تاريخي‌ ايران‌ به‌ شمار مي‌آيد. اين‌ شهر تا زمان‌ ساسانيان ‌آباد بود، ولي‌ پس‌ از غلبه‌ عرب‌ها بر ايران‌ ويران‌ شد و اكنون‌ آثار معبد آناهيتا بر روي‌ تپه‌هاي‌ آن‌ باقي‌ مانده ‌است‌.

معبد آناهیتا

در كنگاور، بر بلندي‌ يك‌ صفه‌ سنگي‌، بقاياي‌ بناي‌ عظيمي‌ هنوز خود نمايي‌ مي‌كند. نام‌اين‌ بناي‌ پيش‌ از اسلام‌ از «آناهيتا» ايزد و فرشته‌ نگاهبان‌ آب‌ - فراواني‌ و بركت‌ - برگرفته‌ شده‌ است‌. قدمت‌ بنا رابرخي‌ به‌ دوران‌ اشكانيان‌ مي‌رسانند. بر روي‌ بقاياي‌ بناي‌ پارتي‌، آثاري‌ از اين‌ دوره‌ و نيز آثاري‌ از بناهاي‌دوره‌هاي‌ اوليه‌ اسلامي‌ ديده‌ مي‌شود. طبق‌ كاوش‌هاي‌ علمي‌ معماري‌ معبد آناهيتا از هنر هخامنشي‌ مايه‌گرفته‌است‌.

 

 

بیستون

کتیبه های بیستون

اوّلين‌ تحقيقات‌ علمي‌ درباره‌ نقوش‌ و كتيبه‌هاي‌ بيستون‌ در سال‌ 1835 ميلادي‌ توسط‌هنري‌ راولينسون‌ افسر جوان‌ انگليسي‌ به‌ انجام‌ رسيد و پس‌ از آن‌ دانشمندان‌ بسياري‌ هر يك‌ به‌ كشف‌ گوشه‌اي‌ ازاين‌ گنجينه‌ تاريخي‌ نايل‌ آمدند. متن‌ اين‌ كتيبه‌ كه‌ در سال‌ 522 پيش‌ از ميلاد به‌ دستور وي‌ بر دل‌ كوه‌ حجاري‌شده‌به‌ شرح‌ جنگ‌هاي‌ 5/2 ساله‌ داريوش‌ و مبارزات‌ او براي‌ رسيدن‌ به‌ سلطنت‌ را تشريح‌ مي‌كند.

 

 

سنگ‌هايي‌ با خطوط‌ پهلوي‌

در سرتاسر بيستون‌ و اراضي‌ اطراف‌ آن‌، هر جا كه‌ بنا و يا چند سنگ‌تراشيده‌ شده‌ ديده‌ مي‌شود، يك‌ يا چند علامت‌ و يا خط‌ مربوط‌ به‌ دوره‌ ساساني‌ را بر آن‌ها مي‌توان‌ ديد. مانند427 علامت‌ حجاري‌ شده‌ بر روي‌ سنگ‌هاي‌ به‌ كار رفته‌ در كاروانسراي‌ صفوي‌ بيستون‌، پل‌ صفوي‌ بر روي‌دينور آب‌، پل‌ خسروي بر روي‌ گاماسياب‌، بناي‌ كاروانسراي‌ كهن‌ بيستون‌ و سنگ‌هاي‌ پراكنده‌اي‌ كه‌ در نقاط‌مختلف‌ بيستون‌ ديده‌ مي‌شود. اين‌ علايم‌ به‌ صورت‌ علايم‌ خانوادگي‌ است‌ و يا به‌ صورت‌ اسم‌ افراد يا كارگاهي‌است‌ كه‌ اين‌ سنگ‌ها را تراش‌ داده‌اند

 

باتشکر